Patrijarhat na Kosovu I njegov uticaj na društvo

13 јул, 2018

Od davnina, kada su se prve generacije ljudi doselili na Kosovu, pre više od 3000 godina postavili su principe tradicije koje se u mnogome i dan danas poštuju. Prošlo je čak 3 milenijuma od tada ali se i danas retko ko usudi da prekrši te društveno uspostavljene principe. Jedan od najzastupljenijih društvenih sistema i organizacije zivota ljudi na Balkanu, ali pogotovo na Kosovu jeste patrijarhalni vid organizacije tj. patrijarhat. Patrijarhat predstavlja organizaciju zivota ljudi koja se zasniva na poštovanju tradicije i kulture u kojoj glava porodice, uglavnom najstariji muški član, ima najveći status i najveće poštovanje unutar porodice. Postoje tri vrste patrijarhata:

  1. Tradicionalni patrijarhat – Koji se odnosi na očinsku vlast i moć.
    2. Klasični patrijarhat – Koji se odnosi na podređenosti sinova prema ocu i podređenosti prema starijima generalno.
    3. Moderni patrijarhat – Koji se temelji na dogovoru, a u dobroj meri umanjuje podređenost prema starijima.

U danasnjem vremenu patrijarhat se često povezuje sa temama kao što su ravnopravnost polova, diskriminacija žena u javnom životu pa čak I nasilje nad ženama. S obzirom da su navedene teme aktuelne u svakom delu sveta, možemo zaključiti da se u svakoj kulturi nalazi jedan vid patrijarhata. Da li sve ovo ukazuje da je društvo u svetu nedoraslo života u dvadesetprvom veku? Možda je patrijarhat precenjen?

Društveni sistem koji prkosi patrijahatu na Kosovu jeste demokratija kao uspostavljeni pre svega politički ali I društveni sistem. Demokratija promoviše postovanje svih ljudskih prava i ravnopravnost polova što se u mnogome protivi principima patrijahata. Globalizacija i modernizacija uglavnom sa Zapada ima svoje prste upletene u promeni društvenih sistema, normi i vrednovanja unutar svih zajednica koje ovde žive. To naravno veoma utiče na mlade koji žive na Kosovu. Mladi najčešće imaju tendencije za usvajanjem tih modernih normi i radije biraju demokratiju od patrijarhata. Medjutim, u svakodnevnom životu vrlo često se dolaze do tačke kada se pomenuti sistemi i norme ukrste i mladi pod pritiskom društva, bez adekvatne podrške, pokleknu stavu mase. Zakoni I mehanizmi koji garantuju podjednaka prava postoje I identična su Evropskim, međutim, ne usuđuju se svi da krenu u potrazi za njima upravo iz tog patrijarhalnog vaspitanja stečenog u porodici prilikom odrastanja. Pa se postavlja pitanje, da li smo mi postali robovi Patrijarhata, ako jesmo koje su pozitivne a koje negativne stvari u vezi sa tim?
U sklopu demokratije postoji jedan radikalniji pravac delovanja protiv patrijarhata – feminizam.  Feminizam na Kosovu je u procesu razvijanja I bez adekvatnog broja pristalica kao što je to slučaj u zemljama zapadne Evrope. Iako nedovoljno razvijen, ima potporu demokratije u smislu uspostavljenih mehanizama koje štite prava individue koja ih traži. Prepreka između implementacije demokratije u potpunosti, što uključuje I feminističke poglede na društvo jeste religija.

Religija je jedan od stubova patrijarhata, ako uzmemo u obzir patrijarhat iz perspektive Hrišćanstva, Biblija propoveda da je Bog stvorio prvo muškarca (Adam), a od njegovog rebra ženu (Eva), što automatski predstavlja da je žena hijerarhijski ispod muškarca jer je od njega i nastala.
Iz perspektive Islamske religije, u njihovoj svetoj knjizi Kuran, u odnosu na to da li su suniti ili šiiti, pravila su ista za sve pripadnike koji uvažavaju taj vid verovanja i način života i s tim da su žene u mnogome inferiornije i podređene muškarcima i njihovim zapovedima, što se takođe odražava i kroz njihov stil odevanja i prava koje imaju u zajednici.

Na osnovu našeg istraživanja, u ruralnim oblastima na  Kosovu, tradicionalni i klasični patrijarhat ima najveću primenu, dok moderni dolazi jako teško do izražaja upravo iz razloga jer predstavlja jednu vrstu tranzicije između tradicionalnog patrijarhata I demokratije, što ne nailazi na odobrenje u najvećem delu društva koji žive u ruralnim područjima.
Dok se na selu poštuje patrijarhat, u urbanističkim mestima, najčešće gradovima, stanovništvo ima drugačije sisteme vrednosti tj. poštuju vrednosti delimično modernog patrijarhata i demokratije. Iako se ta dva sistema razlikuju, da se primetiti da je linija između njih jako tanka jer je došlo do kombinovanja normi iz oba društvena sistema tačnije kombinovanja vrednosti koji su po volji običnim ljudima, u zavisnosti od profila ljudi odnosno porodice.

Iz svega navedenog može se zaključiti da je snažan uticaj religije na Kosovsko društvo ključno u održavanju patrijarhata na Kosovu.
Norme i vrednosti demokratije će biti više zastupljenije u našem društvu tek onda, kada sami pojedinci budu imali otvorenija razmišljanja, više razumevanja i pogleda na svet u dvadeset prvom veku. A, do tada, prinuđeni smo živeti sa svim pozitivnim I negativnim aspektima patrijarhata u našem društvu…

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

Leave a Comment:

Zaboravili ste lozinku?